Tansel Çölaşan'ın açıklamaları bürokrasinin belli bir kesiminde mevcut olan demokrasi ve hukuk devleti zihniyetinin tipik bir görünümünü sergiliyor. Çölaşan'ın bu bakış açısı CHP'den çok da farklı değil

CHP'li yetkililerin, 27 Nisan e-muhtırasını ilk günlerde desteklerken, Kuzey Irak'ta gerçekleştirilen “Güneş Operasyonu” bitiminde Genelkurmay Başkanlığı ile yaşanan gerilim esnasında, bir yandan Genelkurmay Başkanlığı'na cevap yetiştirirken, diğer yandan da e-muhtıra ile alakalı olarak “biz aslında 27 Nisan e-muhtırasına üzülmüştük” şeklinde açıklamada bulunmaları; Danıştay Cumhuriyet Başsavcısı Tansel Çölaşan'ın, milli iradeyi rafa kaldıran 27 Mayıs harekâtını ve akabinde üç devlet adamının idamını överek onaylayan ifadeler kullanması, Türk demokrasisi ve hukuk devleti açısından istikrarsızlık göstergeleridir.

Bu tavır, CHP'nin demokrasi konusunda takındığı tutarsızlık ve çifte standardı ortaya koymaktadır: CHP, takındığı bu farklı tutumla, kendisine dokununca demokrat, rakiplerine dokununca demokrasi dışılıkları destekleyen bir tavır sergilemektedir. Sayın Çölaşan'ın ifadesi ise, hâlâ bürokrasinin belli bir kesiminde mevcut olan demokrasi ve hukuk devletini zedeleyen zihniyetin tipik bir görünümünü sergilemektedir. Bu her iki tutum da, Türk demokrasisi ve hukuk devleti açısından son derece yaralayıcıdır.

CHP'nin tavrı demokrasi açısından hatalıdır. Demokrasi, sadece iktidar partilerinin her halükârda demokrasiye sahip çıkmalarından ibaret değildir. İktidar partileri kadar muhalefet partilerinin de demokrasiye sahip çıkma yükümlülüğü bulunmaktadır. Demokrasilerin iktidar partileri kadar muhalefet partilerinin de sahipliğine ihtiyacı vardır. Birisinin her durumda ayrımsız olarak demokrasiye sahip çıkıp, diğerinin işine gelince sahiplenip, işine gelmediği zaman sahiplenmemesi, Türk demokrasisinin en ciddi handikabını oluşturmaktadır.

Askeri Darbe Neden Savunulur?

Çölaşan'ın ifadesi de demokratik hukuk devleti açısından yaralayıcıdır. Demokrasi, esasen milli irade ve ona saygıyı gerektirirken, hukuk devleti de, yargı organlarının, anayasal düzenin ve Anayasa'nın üstünlüğünün sağlanması yönünde işlev görmesini gerektirir. Yüksek yargı organında etkili konumda bulunan Cumhuriyet Başsavcısı'nın, Anayasa ve hukuk dışı bir harekâtı “devrim” olarak niteleyerek methetmesinin, kamuoyunda doğuracağı sonuçlar itibariyle onaylanması mümkün değildir. Bu ifadeler, 1961 Anayasası yüceltilerek 27 Mayıs darbesinin desteklenmesi, kısaca, hukuk devleti ile temelden çelişen “amaca ulaşmak için her türlü (hukuk dışı da olsa) aracın meşrulaştırılması” şeklindeki Makyavelist düşüncenin övülerek desteklenmesi anlamına gelmektedir. Bu tutum, aynı zamanda 1950 yılında bir sivil bayram ve şölen havası içinde geçilen demokrasi düzeninin mahkûm edilmesi demektir. Oysa Türk toplumunun büyük ekseriyeti, hem demokrasiyi, hem de cumhuriyeti, dikkatle, özenle ve aynı derecede sahiplenmektedir. Birisinin diğerine alternatif olarak görülmesini kesinkes reddetmekte, cumhuriyetin demokrasi ile taçlandığı düşüncesinde birleşmektedir.

Demokrasi, eksik aktörlü olarak gerçekleştirilebilecek bir yönetim sistemi değildir. Bugün yerkürede var olan çağdaş demokrasilerin birçoğu bu günlere zengin bir tarihi gelişim süreci yaşadıktan sonra gelmişlerdir. Bir ülkede demokratik sistemin yerleşiklik kazanması ve yaşamını sürdürebilmesi, büyük oranda topyekûn bir bilinçlenmeye ve yaygın bir refleks gelişimine bağlı bulunmaktadır. Bunun ön şartını da, demokrasi kültürünün yaygın bir şekilde gelişmiş olması oluşturmaktadır. Bu kültürün, aynı zamanda bilinçlenme ve refleks boyutunda gelişen hassasiyetlerle donanması gerekir. Bu donanım eksikliğinin yaygınlığı, var olan demokrasinin zafiyetinin ölçütünü oluşturacaktır.

Ülkemizde daha ziyade cumhuriyet özelinde yoğun ve yaygın bir hassasiyet ve refleks bulunmaktadır. Oysa demokrasisiz bir cumhuriyet, otoritarizm ya da totalitarizm demektir. Bazı çevreler, maalesef, demokrasiye “cumhuriyetin içini yiyen bir kurt” ya da “cumhuriyete karşı gerçekleştirilen bir karşı devrim” nazarıyla bakmaktadırlar. Onlara göre demokrasi, cumhuriyet lehine çok çabuk vazgeçilebilecek bir (eksik) değerdir. Bu şekilde cumhuriyeti koruma adına demokrasiye yan gözle bakılması, ülkemizde demokrasinin yerleşmesi açısından en büyük engeli oluşturmaktadır.

Demokrasi bir yönetim şeklidir. Bu itibarla kısaca halkın yönetimi ya da yönetimde halkın iradesinin belirleyici olması anlamına gelir. Demokrasi, hukuk devleti ve insan hakları zeminine oturtulması ile insani bir temele yerleşir. Cumhuriyet ise, monarşik devlet şeklinin karşıtı bir devlet şeklidir; devlet başkanının irsi yoldan belirlenmemesi anlamına gelir. Cumhuriyet, bu tanımı itibariyle, otoriter ve totaliter kimlikli yönetim şekillerine açık olduğu gibi; demokratik bir yönetim şekli ile de bir arada bulunabilir. Günümüz şartlarında, anayasal demokrasisiz bir cumhuriyetin, insan hakları zemininde yer alan hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü adına savunulur bir yönü bulunmamaktadır.

CHP Demokrasiyi İçine Sindirmek Zorunda

Türkiye'nin modern demokrasiler liginde yer alabilmesi ve anayasal demokrasinin bütün güzelliklerinin hayata geçirilebilmesi her halükârda cumhuriyetin korunması temelinde gösterilen reflektif hassasiyetin demokrasiyi de kapsamasını gerektirmektedir. Demokrasisiz cumhuriyete yapılan her bir yoğunlaştırılmış vurgu ve hassasiyet, sistemi otoriter hale getirebilecektir. Anayasal demokrasisiz bir cumhuriyet, halkın iradesi ve çıkarları yerine bürokratik iradeyi yansıttığı; bu yönüyle arz ettiği otoriter kimliği ile acıtıcı olabileceği için, geniş halk kesimi nezdinde sevimliliğini kaybedebilecektir. Ülkemizde siyasi bir yönetim şekli olan demokrasi ile bir devlet şekli olan cumhuriyetin anayasal demokrasi kimliğinde bütünleştirilmesi, hassasiyetlerin ve koruyucu yöndeki reflekslerin bu bütünlük üzerinde yoğunlaşması, hem insanlarımızın mutluluğu, hem de geleceğimizin teminatı açısından son derece önem arzetmektedir.

Ben halkın çok geniş bir kesiminin, cumhuriyeti demokrasi ile bütünleşik bir şekilde benimsediklerini düşünüyorum. Yapılan seçim sonuçları ve ortaya konulan çeşitli tepkiler, bu düşüncemi destekleyici niteliktedir. CHP ve benzer zihniyeti taşıyanların da artık tutarlı bir şekilde benzer tavırları sergilemelerinin zamanının çoktan geldiği kanaatindeyim. Toplumsal barış, karşılıklı saygı içinde bir arada yaşama, kamplaşmaların sona ermesi, demokratik iktidar-muhalefet ilişkilerinin sağlıklı zeminde sürdürülmesi, halkın büyük ekseriyetinin sergilemiş olduğu bu örnek tavrın doğru okunmasını gerekli kılmaktadır. Cumhuriyetin demokrasi ile çatıştırılması, hem Türk halkına, hem Türkiye Devleti'ne, hem de demokratik cumhuriyete yapılacak en büyük kötülüğü oluşturacaktır.

Yeni Şafak